Κάπνισμα και πρόωρη γήρανση

Smoking Kills
Feb 15, 2012 sofia

Η γήρανση των βιολογικών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου,είναι φυσιολογική βιολογική διεργασία. Η πλειοψηφία των επιστημόνων πιστεύουν ότι είναι αποτέλεσμα συσσώρευσης βλαβών σε βασικά βιομόρια, λόγω της μείωσης των αμυντικών αντιοξειδωτικών και επιδιορθωτικών μηχανισμών (όπως οι ενζυμικοί επιδιορθωτικοί μηχανισμοί στο DNA) σε συνδυασμό με την επίδραση της κληρονομικότητας,του περιβάλλονος και του τρόπου ζωής.

Όμως όταν αυτή η διαδικασία επιταχύνεται παρατηρείται το φαινόμενο της πρόωρης γήρανσης που οφείλεται σε έκθεση του ανθρώ­που στη υπεριώδη ακτινοβολία, στη ατμοσφαιρική ρύπανση αλλά και του τρόπου ζωής.
Τα τελευταία χρόνια έχει αποδειχθεί από ένα πλήθος ερευνητικών μελετών ότι το κάπνισμα αποτελεί παράγοντα κινδύνου για τη πρόκληση πρόωρης γήρανσης. Ο καπνός του τσιγάρου είναι φωτοτοξικός και αποτελεί ένα ουσιαστικό μηχανισμό με τον οποίο επιταχύνεται η διαδικασία της γήρανσης. Επίσης έχει αποδειχθεί μια στενή συσχέτιση του καπνίσματος και της έκθεσης στη υπεριώδη ακτινοβολία που όταν συνυπάρχουν αυξάνουν τον επιπολασμό για πρόωρη γήρανση. To τσιγάρο περιέχει πάνω από 4000 χημικές ουσίες μερικές από τις οποίες προκαλούν βλάβες στον οργανισμό και είναι γνωστό ότι οι 60 από αυτές είναι πιθανές καρκινογόνες ουσίες (Mackay and Eriksen,2002)
Πιο συγκεκριμένα το μονοξείδιο του άνθρακα(προιόν του καπνίσματος) έχει 200 μέχρι 300 φορές μεγαλύτερη συγγένεια με την αιμοσφαιρίνη από το οξυγόνο, διώχνει το οξυγόνο από τη ένωση της οξυοαιμοσφαιρίνης σχηματίζοντας ανθρακυλαιμοσφαιρίνη (HbCO). Η αντίδραση είναι: HbO2 +CO>HbCO + O2.
H αιμοσφαιρίνη που συνδέεται με CO είναι άχρηστη για τη μεταφορά οξυγόνου. Έτσι η παροχή οξυγόνου στο αίμα μειώνεται, δυσχεραίνεται η οξυγόνωση των ιστών και επομένως μειώνεται η αερόβια ικανότητα του ατόμου. H έρευνα των Rust et al (2001) που διεξήχθη σε γυναίκες καπνίστριες από τη Αυστρία έδειξε ότι είχαν μειωμένα επίπεδα ασκορβικού οξέος,β-κρυπτοξανθίνης και β-καροτενίου τα οποία αποτελούν βασικά συστατικά για τη αντιοξειδωτική άμυνα του οργανισμού αλλά και σημαντική μείωση του κολλαγόνου.
Πολλές είναι και οι μελέτες που υποστηρίζουν ότι ο καπνός του τσιγάρου προκαλεί πρόωρη γήρανση όπως αυτή που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο του Salt Lake City,τμήμα Δερματολογίας με 132 ενήλικες καπνιστές και μη. Οι υποψήφιοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο που αφορούσε την ποσότητα των τσιγάρων αλλά και πληροφόρηση σχετικά με παράγοντες όπως ηλικία, φύλο, έκθεση στον ήλιο, δυσχρωμίες δέρματος. Η ύπαρξη ρυτίδων εκτιμήθηκε με τη χρήση φωτογραφιών από το μετωπιαίο, ορίσθηκε ένα σκόρ σοβαρότητας ενώ ο κίνδυνος πρόωρης γήρανσης εκτιμήθηκε λαμβάνοντας υπόψη τα χρόνια που κάποιος είναι ενεργός καπνιστής καθώς και τον αριθμό των τσιγάρων. Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά όσον αφορά τη έκλυση της πρόωρης γήρανσης αφού όσο αυξάνει ο αριθμός των τσιγάρων με την πάροδο των ετών τόσο μεγαλώνει η πιθανότητα ένα άτομο να επιταχύνει τη γήρανσή του.
Ιδιαίτερα αυτοί που ανήκουν στην υψηλότερη κατηγορία (πάνω από 50 τσιγάρα ημερησίως) παρουσιάζουν 4,7 φορές περισσότερες πιθανότητες για πρόωρη γήρανση σε σχέση με τους μη καπνιστές (p -value=0,05) ενώ η έκθεση στον ήλιο πάνω από 50.000 ώρες σε όλη τη ζωή του επίσης επιτείνει τη διαδικασία με αύξηση 3.1 των πτυχώσεων του δέρματος.Τέλος η συνύπαρξη της ηλιακής ακτινοβολίας και του καπνίσματος φαίνεται ότι πολλαπλασιάζει το κίνδυνο αφού η φωτογήρανση ορίζεται ως πρώιμη γήρανση εξαιτίας της βλαβερής επίδρασης της υπεριώδους ακτινοβολίας.
Πολλή σημαντική θεωρείται και η ερευνητική μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε Πανεπιστήμιο της Φινλανδίας, Τμήμα Δερματολογίας σχετικά με τη επίδραση του καπνίσματος στη φυσιολογική και μορφολογική ποιότητα του δέρματος. Όταν ο Danniel και οι συνεργάτες του μελέτησαν τη γήρανση διαπίστωσαν υψηλά σκόρ με ρυτίδες σε καπνιστές έναντι μη καπνιστών. Αυτά τα ευρήματα επιβεβαιώθηκαν όταν το κάπνισμα συσχετίσθηκε με 2.3 έως 4.7 αυξημένο κίνδυνο.
Εντούτοις, το κάπνισμα συσχετίσθηκε και με δερματικές ασθένειες όπως ψωρίαση, έκζεμα και άλλες ενώ αποκαλύφθηκε μια στενή σχέση του καπνίσματος και του καρκίνου του δέρματος. Η συγκεκριμένη μελέτη αφορούσε 98 εθελοντές εκ των οποίων οι 47 ήταν καπνιστές και οι 51 δεν είχαν καπνίσει ποτέ. Το ηλιακό φάσμα ήταν από τα 34-71 έτη με μέσο όρο ηλικίας για τους καπνιστές τα 50 έτη και τα 53 για τους μη. Το αντικείμενο της μελέτης ήταν η εκτίμηση της ελαστικότητας και της πάχυνσης της επιδερμίδας σε πέντε διαφορετικά μέρη του σώματος όπως μετωπιαίος, πρειές, αντιβράχιο, κοιλακή χώρα, πλατύς ραχιαίος.
Για να ολοκληρωθεί η μελέτη και να εκτιμηθούν οι ελαστικές ίνες πραγματοποιήθηκε και βιοψία δέρματος με τοπική αναισθησία που λήφθηκε δείγμα 6 χιλιοστών από το άνω αντιβράχιο από 81 εθελοντές (42 καπνιστές και 39 μη καπνιστές). Όσον αφορά τη πάχυνση στις παρειές ήταν στα­τιστικά σημαντική στους καπνιστές έναντι των μη (p<0.001) ενώ η ελαστικότητα στο άνω αντιβράχιο και συγκεκριμένα στη μασχαλιαία περιοχή ήταν μικρότερη στους καπνιστές, αποδίδοντας την απώλεια αυτή στο κάπνισμα.
Αξιόλογη είναι και η έρευνα που έχει διεξαχθεί στο St John’s Institute της Αγγλίας, τμήμα Δερματολογίας που αποκαλύπτει ότι το κάπνισμα ενεργοποιεί κάποια γονίδια όπως το ΜΜΡ-1 που από ότι φαίνεται μειώνει το κολλαγόνο. Στη συγκεκριμένη έρευνα συμμετείχαν 14 καπνιστές και 19 μη καπνιστές, εκ των οποίων οι καπνιστές παρουσίασαν περισσότερο γενετικό υλικό με το ΜΜΡ-1.
Παρόμοια είναι και η μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το ίδιο Πανεπιστήμιο που μέτρησαν τα επίπεδα mRNA, ενός γενετικού υλικού για τη αντιγραφή του DNA, που συμβάλλει στη σύνθεση χρωμοσωμικών πρωτεινών. Η ύπαρξη του mRNA επιτρέπει στο κύτταρο να διατηρεί μια δεδομένη πληροφορία (γονίδιο) αποθηκευμένη στο DNA και ταυτόχρονη έτοιμη για χρησιμοποίηση ως RNA. Οι εθελοντές-καπνιστές ήταν 11 άνδρες και 3 γυναίκες με μέσο όριο ηλικίας τα 30 έτη και που παρουσίασαν δυσανάλογα επίπεδα λειτουργίας αυτού του γενετικού υλικού.
Όπως έχει επισημανθεί από πολλούς επιστήμονες, η γήρανση είναι μια πολυσύνθετη διεργασία που δεν μπορεί να εξηγηθεί από μονοσήμαντες θεωρίες. Η πρόωρη γήρανση όμως που οφείλεται στη επιλογή των ανθρώπων να υοθετούν συνήθειες όπως το κάπνισμα,τη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία και την κακή διατροφή αποτελεί ένα σοβαρό ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπισθεί με συνέπεια και μακροχρόνιο προγραμματισμό για τους καπνιστές αλλά και για αυτούς που αγνοούν τους κινδύνους. Η πρόληψη σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο μπορεί να αποτελέσει ένα θετικό βήμα για τη μείωση της πρόωρης γήρανσης και κατά επέκταση της εμφάνισης άλλων παθήσεων.

ΔΗΜΗΤΡΑ ΖΗΣΗ
Πτυχιούχος Α.Τ.Ε.Ι. Αθήνας (τμήμα Αισθητικής και Κοσμετολογίας)
Msc Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, τμήμα Διαιτολογίας

 




No comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>